وزارت راه و ترابری
- تهیه طرح تفکیک وظایف حاکمیتی و تصدی در هوانوردی کشوری و حمل ونقل هوایی همراه با تجدید ساختار
براساس اصلاحیه بعمل آمده در اساسنامه شرکت فرودگاههای کشور که در مورخه ۲۹/۴/۸۴ به استناد ماده ۷ قانون برنامه چهارم توسعه به تصویب هیأت وزیران رسیده است، شرکت فرودگاههای کشور به شرکت مادر تخصصی فرودگاههای کشور تغییر نام داده و براساس اساسنامه فرودگاههای کشور میبایست به تدریج از این شرکت مستقل شده و این شرکت تنها نقش سیاستگذاری و مدیریتی ایفا نماید، اتفاقی که متأسفانه تاکنون محقق نگردیده است.
برابر ماده ۵ (اصلاحی) مجموعه قوانین و مقررات هواپیمائی کشوری وظایف عمده سازمان هواپیمائی کشوری به قرار زیر میباشد:
الف- ایجاد، توسعه، بهرهبرداری و نگهداری فرودگاهها و دستگاههای ناوبری و مخابراتی، رادیوئی و تلگرافی و تلفنی که مخصوص تنظیم رفت و آمد هواپیماها و تأمین بی خطری پرواز آنها میباشد و بطور کلی هر نوع نظارت و مساعدتی که بهمنظور پیشرفت هواپیمائی کشوری و تأمین بی خطری پرواز لازم باشد.
ب-نظارت در فعالیت هواپیمائی کشوری طبق مقررات مربوطه، به منظور جلوگیری از وقوع مخاطرات و رقابتهای مضره بین متصدیان حملونقل هوائی و حفظ مصالح عمومی.
ج- تربیت متخصصین فنی هواپیمائی کشوری باهماهنگی دستگاههای ذیربط
د- اهتمام در پیشرفت و توسعة هواپیمائی کشوری و تشویق صنایع مربوط
ه- مطالعات و تحقیقات علمی و فنی در مسائل مربوط به هواپیمائی کشوری و ایجاد تسهیلات و تشویق افراد و مؤسسات صلاحیتدار به انجام این امور و تهیه موجبات آن.
و- تهیه طرح موافقتنامه و قراردادهای هواپیمائی با دول خارجی، که طبق مقررات بوسیله دولت تقدیم مجلس شورای اسلامی میشود.
تبصره ۱- سازمان هواپیمائی کشوری مجاز است در زمینههای ایجاد و نگهداری و اداره فرودگاهها رأساً و یا با مشارکت بخشهای دولتی، تعاونی و خصوصی با رعایت اصل ۴۴ قانون اساسی مبادرت به تأسیس شرکت نماید.
مطالعه و بررسی وضعیت موجود از نظر تفکیک وظایف میان سازمان هواپیمایی کشوری به عنوان ساختار اصلی دولتی جهت اعمال سیاستهای حاکمیتی و سایر بخشهای صنعت حاکی از این واقعیت است که در وضعیت فعلی از یک طرف سازمان قادر به انجام تمامی وظایف حاکمیتی خویش نمیباشد چرا که برخی از این وظایف (ذاتاً حاکمیتی) نظیر امور مربوط به طراحی دستورالعملهای پروازی، صدور اطلاعیههای هوانوردی، استانداردهای فرودگاهی و … از این سازمان جدا شده و در مقابل برخی وظایف و کارکردهایی که مطابق رویکردهای نوین ایکائو در سازمانهای هواپیمایی سایر کشورها سالها است که شکل گرفته هنوز در ساختار سازمان هواپیمایی کشوری ایران اثری از آنها دیده نمیشود. از جملة این موارد میتوان به مقولات محیط زیست، مسایل اقتصادی صنعت و مواردی از این دست اشاره نمود.
از طرف دیگر به نظر میرسد اقدامات کافی و مؤثر برای مشارکت بخش خصوصی در فعالیتهای تصدی به مرحله اجرا در نیامده است. لذا لزوم انجام مطالعهای برای شناسایی حدود اختیارات و تفکیک وظایف حاکمیتی دولت در بخش هوانوردی احساس میشود. این در حالی است که در سالیان گذشته پروژههایی در این زمینه از سوی مراکز مختلف تعریف و به انجام رسیده است ولی از آنجائیکه پروژههای مذکور در حد تعاریف و تببین حدود اختیارات و وظایف بودهاند به نتایج اجرایی دست نیافته است و نتایج این مطالعات مورد استفاده قرار نگرفته است. خوشبختانه پژوهشکدة حملونقل در فراخوان اخیر خود با توجه ویژه به این معضل ساختاری موجود در زیر بخش حملونقل هوایی با تعریف پروژه حاضر در صدد بر آمده است تا راهکارهای اجرایی برای برون رفت از وضع موجود را تبیین نماید.
اهداف پروژه
بررسی وضعیت موجود ساختار کلان حملونقل هوایی کشور و بازیگران اصلی آن از منظر قوانین و مقررات و نیز فرآیندها و رویه های اجرایی نشاندهنده این موضوع است که صنعت حملونقل هوایی از یک ضعف ساختاری و اجرایی در بعد شرح و تفکیک وظایف و اختیارات رنج میبرد. بعنوان نمونه علیرغم تشکیل شرکت فرودگاههای کشور جهت واگذاری امور تصدیگری سازمان هواپیمایی کشوری به این شرکت و فراهم نمودن بستر لازم جهت تقویت جنبه¬های اعمال حاکمیت در عمل این مهم محقق نشده است و مشکلات بسیاری در شرایط فعلی و خصوصاً پس از تصویب اساسنامه شرکت فرودگاه¬های کشور در این زمینه بروز نموده¬اند. در شرایط فعلی بدلیل عدم تبیین دقیق حدود مسئولیت ها و اختیارات سازمان بعنوان نهاد حاکمیتی و سایر عناصر و نهادهای درگیر در امر هوانوردی کشور، وضعیت مطلوبی بر صنعت هوانوردی حاکم نمیباشد. بنابراین هدف این پروژه مطالعاتی در مرحله اول بررسی وضعیت موجود ساختار کلان صنعت حملونقل هوایی با نگاهی به قوانین و مقررات حاکم و ارائه نقاط ضعف آن می باشد. در مرحله بعد با مطالعه وضعیت کشورهای دیگر ساختارمطلوب صنعت ارائه شده و در نهایت اقدامات لازم جهت دستیابی به این وضعیت مطلوب ارائه میشود.